{"id":2930,"date":"2026-07-08T15:11:28","date_gmt":"2026-07-08T12:11:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/?p=2930"},"modified":"2026-07-15T22:30:02","modified_gmt":"2026-07-15T19:30:02","slug":"yapay-zeka-bizi-aptallastiriyor-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/?p=2930","title":{"rendered":"Yapay Zek\u00e2 Bizi Aptalla\u015ft\u0131r\u0131yor Mu?"},"content":{"rendered":"\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>(Yapay Zek\u00e2 \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler)<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son aylarda yapay zek\u00e2 hakk\u0131nda birbirine tamamen z\u0131t iki g\u00f6r\u00fc\u015fle s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir grup, \u00fcretken yapay zek\u00e2n\u0131n insan\u0131 tembelle\u015ftirdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di\u011fer grup ise tam tersine, tarihte g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir verimlilik art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 savunuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">LinkedIn&#8217;de, akademik toplant\u0131larda ve hatta \u00f6\u011frencilerimle yapt\u0131\u011f\u0131m sohbetlerde \nbile ayn\u0131 tart\u0131\u015fma d\u00f6n\u00fcp dola\u015f\u0131p kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Biz de bunu f\u0131rsat bilip de\u011ferli meslekta\u015f\u0131m <strong><i>Do\u00e7. Dr. Nil Selenay Erden<\/i><\/strong> ile bu sorunun pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fck. Yak\u0131n bir zamanda yay\u0131nlanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131, \u00f6zet halinde ve \u00f6rneklerle birlikte sizinle tart\u0131\u015fmaya a\u00e7al\u0131m istiyoruz.<\/p>\n<blockquote>\n<p><strong>&#8220;Yapay zek\u00e2 bizi aptalla\u015ft\u0131r\u0131yor mu?&#8221;<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bizce bu soru eksik.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7\u00fcnk\u00fc teknoloji tarihinde neredeyse her b\u00fcy\u00fck yenilikte ayn\u0131 korkuyu ya\u015fad\u0131k.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hesap makinesi ilk \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda art\u0131k matematik \u00f6\u011frenemeyece\u011fimiz ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130nternet yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda haf\u0131zam\u0131z\u0131n zay\u0131flayaca\u011f\u0131 iddia edildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bug\u00fcn ise ayn\u0131 tart\u0131\u015fmay\u0131 ChatGPT ve di\u011fer \u00fcretken yapay zek\u00e2 sistemleri \u00fczerinden yap\u0131yoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fakat bize g\u00f6re sorulmas\u0131 gereken soru,<\/p>\n<blockquote>\n<p><strong>Yapay zek\u00e2 bizi daha ak\u0131ll\u0131 m\u0131 yap\u0131yor, daha tembel mi?<\/strong><\/p>\n<\/blockquote><p style=\"text-align: justify;\">sorusu de\u011fil. \u00dczerine odaklan\u0131lmas\u0131 gereken as\u0131l \u015fey ba\u015fka:<\/p>\n<blockquote><p><strong>Yapay zek\u00e2 beynimizin \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imini nas\u0131l de\u011fi\u015ftiriyor?<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130\u015fte k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce kabul edilen ve yak\u0131n gelecekte yay\u0131nlanacak olan kitap b\u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fczde bunu \u00f6zetlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yapay zek\u00e2n\u0131n \u00f6\u011frenme, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme, bili\u015fsel y\u00fck, \u00fcstbili\u015f, bili\u015fsel d\u0131\u015fsalla\u015ft\u0131rma (<em>cognitive offloading<\/em>) ve Geni\u015fletilmi\u015f Zihin Kuram\u0131 (<em>Extended Mind Theory<\/em>) \u00fczerindeki etkilerini inceleyen onlarca bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 birlikte de\u011ferlendirdik.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ortaya \u00e7\u0131kan ortak sonu\u00e7 ise olduk\u00e7a dikkat \u00e7ekiciydi:<\/p>\n<blockquote>\n<p><strong>Yapay zek\u00e2 bili\u015fi ortadan kald\u0131rm\u0131yor.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bili\u015fi yeniden da\u011f\u0131t\u0131yor.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir ba\u015fka deyi\u015fle, beynimiz d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi b\u0131rakm\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yaln\u0131zca hangi i\u015fleri kendisinin yapaca\u011f\u0131na, hangilerini teknolojiye devredece\u011fine yeniden karar veriyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Asl\u0131nda bunu ilk kez ya\u015fam\u0131yoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Telefon rehberlerinin yerini ak\u0131ll\u0131 telefonlar ald\u0131\u011f\u0131nda da benzer bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ya\u015fand\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Eskiden onlarca telefon numaras\u0131n\u0131 ezbere biliyorduk.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bug\u00fcn ise \u00e7o\u011fumuz kendi \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n telefon numaras\u0131n\u0131 bile ezbere s\u00f6ylemekte zorlan\u0131yoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunun nedeni haf\u0131zam\u0131z\u0131n zay\u0131flamas\u0131 de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Haf\u0131zam\u0131z\u0131n g\u00f6rev payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmesi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130\u015fte tam bu noktada Andy Clark ve David Chalmers&#8217;\u0131n 1998 y\u0131l\u0131nda ortaya koydu\u011fu <strong><i>Geni\u015fletilmi\u015f Zihin Kuram\u0131 (Extended Mind Theory)<\/i><\/strong> yeniden \u00f6nem kazan\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re zihnimiz yaln\u0131zca kafatas\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7inde de\u011fildir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Not defterimiz\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ajandam\u0131z\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ak\u0131ll\u0131 telefonumuz\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ve art\u0131k \u00fcretken yapay zek\u00e2 ara\u00e7lar\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcnme sistemimizin bir par\u00e7as\u0131 h\u00e2line gelebilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Google Bize Bunu Y\u0131llar \u00d6nce \u00d6\u011fretmi\u015fti!<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yapay zek\u00e2 ile ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm asl\u0131nda tamamen yeni de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2011 y\u0131l\u0131nda Betsy Sparrow ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan <em>Science<\/em> dergisinde yay\u0131mlanan ara\u015ft\u0131rma, internet \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n haf\u0131zam\u0131z \u00fczerindeki etkisini ortaya koymu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonucuna g\u00f6re insanlar bilgiye ula\u015fabileceklerini bildiklerinde, bilginin kendisini ezberlemek yerine nerede bulundu\u011funu hat\u0131rlamay\u0131 tercih ediyorlard\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu durum literat\u00fcrde daha sonra <strong><i>Google Etkisi (Google Effect)<\/i><\/strong> olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<blockquote>\n<p><strong>Art\u0131k bilgiyi de\u011fil, bilgiye giden yolu hat\u0131rl\u0131yorduk.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bug\u00fcn ise benzer bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00fcretken yapay zek\u00e2 ara\u00e7lar\u0131yla ya\u015fan\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Eskiden Google&#8217;a soruyorduk.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015eimdi ChatGPT&#8217;ye ya da benzeri bir platforma soruyoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak burada \u00f6nemli bir fark var.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Google bize bilgi sunuyordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00dcretken yapay zek\u00e2 ise \u00e7o\u011fu zaman bilgiyi i\u015fleyerek yorumluyor, \u00f6zetliyor ve hatta yeni i\u00e7erikler olu\u015fturuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dolay\u0131s\u0131yla art\u0131k yaln\u0131zca haf\u0131zam\u0131z\u0131 de\u011fil, d\u00fc\u015f\u00fcnme s\u00fcre\u00e7lerimizin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc de teknolojiye devretmeye ba\u015fl\u0131yoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Bili\u015fsel D\u0131\u015fsalla\u015ft\u0131rma: Zihinsel Tembellik mi, Ak\u0131ll\u0131 Bir Strateji mi?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Literat\u00fcrde bu durum <strong><i>bili\u015fsel d\u0131\u015fsalla\u015ft\u0131rma (cognitive offloading)<\/i><\/strong> olarak tan\u0131mlan\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En basit ifadeyle, beynimizin yapabilece\u011fi baz\u0131 g\u00f6revleri d\u0131\u015f ara\u00e7lara devretmesi anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Takvim uygulamalar\u0131n\u0131 kullanmam\u0131z\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Telefon numaralar\u0131n\u0131 cep telefonuna kaydetmemiz\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Navigasyon olmadan yol bulam\u0131yor olmam\u0131z\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunlar\u0131n tamam\u0131 bili\u015fsel d\u0131\u015fsalla\u015ft\u0131rman\u0131n g\u00fcnl\u00fck hayattaki \u00f6rnekleri.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Peki bu k\u00f6t\u00fc bir \u015fey mi?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hay\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Aksine, do\u011fru kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda beynimizin s\u0131n\u0131rl\u0131 bili\u015fsel kaynaklar\u0131n\u0131 daha karma\u015f\u0131k problemlere ay\u0131rmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabiliyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak burada dikkat edilmesi gereken kritik bir denge var:<\/p>\n<blockquote>\n<p><strong>E\u011fer teknoloji d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi destekliyorsa \u00f6\u011frenmeyi g\u00fc\u00e7lendirir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>E\u011fer d\u00fc\u015f\u00fcnmenin yerini al\u0131yorsa \u00f6\u011frenmeyi zay\u0131flatabilir.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z s\u00fcresince ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z en \u00f6nemli sonu\u00e7lardan biri de buydu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yapay zek\u00e2 tek ba\u015f\u0131na ne faydal\u0131d\u0131r ne de zararl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Belirleyici olan, onu nas\u0131l kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\ud83c\udf0d<strong>Peki Microsoft Ne Yapt\u0131?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yaln\u0131zca akademisyenlerin dikkatini \u00e7ekmi\u015f de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Microsoft&#8217;un \u00fcretken yapay zek\u00e2 kullanan bilgi \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 \u00fczerine y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ara\u015ft\u0131rmalar da benzer bir tablo ortaya koyuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7al\u0131\u015fanlar yapay zek\u00e2 sayesinde rutin g\u00f6revleri daha h\u0131zl\u0131 tamaml\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00f6ylece analiz, karar verme ve yarat\u0131c\u0131l\u0131k gerektiren i\u015flere daha fazla zaman ay\u0131rabiliyorlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak ayn\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar \u00f6nemli bir riske de i\u015faret ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yapay zek\u00e2n\u0131n \u00fcretti\u011fi ak\u0131c\u0131 ve ikna edici cevaplar, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n bu cevaplar\u0131 yeterince sorgulamadan kabul etmesine neden olabiliyor. En \u00f6zet haliyle,<\/p>\n<blockquote>\n<p><strong>Ak\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcnen her cevap do\u011fru de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme, yapay zek\u00e2 \u00e7a\u011f\u0131nda her zamankinden daha de\u011ferlidir.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\ud83c\uddf9\ud83c\uddf7<strong>T\u00fcrkiye&#8217;den Bir \u00d6rnek: \u00dcniversite S\u0131ralar\u0131nda Ba\u015flayan D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc g\u00f6rmek i\u00e7in \u00e7ok uza\u011fa gitmeye de gerek yok.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son iki \u00fc\u00e7 y\u0131lda derslerimde dikkatimi \u00e7eken \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fim var.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6\u011frenciler art\u0131k bilgiye ula\u015fmakta hi\u00e7 zorlanm\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zorland\u0131klar\u0131 konu ise o bilgiyi yorumlamak.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir \u00f6dev verdi\u011fimde, yapay zek\u00e2 destekli olduk\u00e7a d\u00fczg\u00fcn metinler geliyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak ayn\u0131 \u00f6\u011frencilerle s\u0131n\u0131fta tart\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda baz\u0131lar\u0131n\u0131n kendi yazd\u0131klar\u0131 metni bile yeterince savunamad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu durumun nedeni yapay zek\u00e2 de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yapay zek\u00e2y\u0131 nas\u0131l kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z.<\/p>\n<blockquote>\n<p><strong>Bilgiyi \u00fcretmek ile bilgiyi sahiplenmek ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Asl\u0131nda bu durum yaln\u0131zca \u00f6\u011frenciler i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bug\u00fcn bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fan da raporlar\u0131n\u0131, sunumlar\u0131n\u0131 ve e-postalar\u0131n\u0131 \u00fcretken yapay zek\u00e2 ara\u00e7lar\u0131yla haz\u0131rl\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak \u00f6nemli olan metni kimin yazd\u0131\u011f\u0131 de\u011fil;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">o metindeki fikri ger\u00e7ekten kimin \u00fcretti\u011fidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\ud83d\udd2c<strong>O H\u00e2lde Bilim Ne S\u00f6yl\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130nceledi\u011fimiz \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc ayn\u0131 noktada birle\u015fiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yapay zek\u00e2 \u00f6\u011frenmenin alternatifi de\u011fildir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do\u011fru kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00f6\u011frenmenin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir destekleyicisidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yanl\u0131\u015f kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise d\u00fc\u015f\u00fcnme s\u00fcrecini y\u00fczeyselle\u015ftirebilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6zellikle son y\u0131llarda yay\u0131mlanan ara\u015ft\u0131rmalar, \u00fcretken yapay zek\u00e2n\u0131n ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme \u00fczerindeki etkisinin tamamen kullan\u0131m bi\u00e7imine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n ortak \u00f6nerisi olduk\u00e7a nettir:<\/p>\n<blockquote>\n<p><strong>Yapay zek\u00e2 cevab\u0131 veren ara\u00e7 olmamal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Daha iyi sorular sorduran ara\u00e7 olmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130\u015fte bu nedenle gelece\u011fin e\u011fitim sistemleri de de\u011fi\u015fmek zorunda kalacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bilgiyi ezberleyen bireylerden \u00e7ok, bilgiyi sorgulayabilen bireylere ihtiya\u00e7 duyaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7\u00fcnk\u00fc bilgi art\u0131k herkeste var.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fark\u0131 olu\u015fturacak olan \u015fey muhakeme becerisi olacak.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\ud83d\udca1<strong>Birey Olarak Ne Yapabiliriz?<\/strong><\/p>\n<ul>\n<ul>\n<li><strong>Yapay zek\u00e2dan do\u011frudan cevap istemeyiniz:<\/strong> \u00d6nce kendi cevab\u0131n\u0131z\u0131 \u00fcretin, ard\u0131ndan yapay zek\u00e2dan ele\u015ftirmesini isteyiniz.<\/li>\n<li><strong>Her \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 sorgulay\u0131n\u0131z:<\/strong> Ak\u0131c\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 do\u011fru oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez.<\/li>\n<li><strong>Yapay zek\u00e2y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmenin yerine de\u011fil, d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi geli\u015ftiren bir ortak olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcz.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Kendinize \u015fu soruyu sorunuz:<\/strong> &#8220;Bug\u00fcn yapay zek\u00e2 benim yerime mi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc, yoksa benim daha iyi d\u00fc\u015f\u00fcnmeme mi yard\u0131mc\u0131 oldu?&#8221;<\/li>\n<\/ul>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bizce bug\u00fcn yapay zek\u00e2 hakk\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z tart\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc yanl\u0131\u015f sorular etraf\u0131nda \u015fekilleniyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yapay zek\u00e2 bizi aptalla\u015ft\u0131r\u0131yor mu?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yapay zek\u00e2 elimizden i\u015flerimizi alacak m\u0131?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunlar elbette \u00f6nemli sorular.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak bize g\u00f6re daha \u00f6nemli bir soru var.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Yapay zek\u00e2, d\u00fc\u015f\u00fcnme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l de\u011fi\u015ftiriyor?<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7\u00fcnk\u00fc gelece\u011fin rekabet avantaj\u0131 bilgiye sahip olmak olmayacak.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bilgiyi yorumlayabilmek olacak.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yapay zek\u00e2 bunu bizim yerimize yapmayacak.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama do\u011fru kullan\u0131l\u0131rsa bunu \u00e7ok daha iyi yapabilmemize yard\u0131mc\u0131 olacak.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Belki de korkmam\u0131z gereken \u015fey yapay zek\u00e2 de\u011fildir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden yapay zek\u00e2 kullanmaya ba\u015flamam\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Teknoloji geli\u015ftik\u00e7e insan olman\u0131n de\u011feri azalmaz.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Aksine, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme her zamankinden daha k\u0131ymetli h\u00e2le gelir.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\ud83d\udccc<strong>Bug\u00fcn Eve D\u00f6nerken Akl\u0131n\u0131zda Kals\u0131n:)<\/strong><\/p>\n<ul>\n<ul>\n<li><strong>Yapay zek\u00e2 bilgiyi de\u011fil, d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imimizi d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Ger\u00e7ek rekabet avantaj\u0131, yapay zek\u00e2y\u0131 kullanabilmek de\u011fil; onun \u00fcrettiklerini sorgulayabilmektir.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Gelecekte ba\u015far\u0131l\u0131 olacak insanlar en h\u0131zl\u0131 cevap verenler de\u011fil, en do\u011fru sorular\u0131 sorabilenler olacakt\u0131r.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">\ud83d\udcad<strong>D\u00fc\u015f\u00fcnmeye De\u011fer Bir Soru<\/strong><\/p>\n<blockquote><p><strong>Bug\u00fcn ChatGPT&#8217;yi ger\u00e7ekten \u00f6\u011frenmek i\u00e7in mi kullan\u0131yorsunuz?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yoksa yaln\u0131zca daha az d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in mi?<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u270d\ufe0f<strong>Ki\u015fisel Not<\/strong><\/p>\n<blockquote><p><strong>Yapay zek\u00e2 zihnimizin rakibi de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Onu nas\u0131l kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131za ba\u011fl\u0131 olarak ya en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6\u011fretmenimiz ya da en b\u00fcy\u00fck koltu\u011fu de\u011fne\u011fimiz olacakt\u0131r.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Siz ne dersiniz?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De\u011ferli yorumlar\u0131n\u0131z\u0131 bekliyorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir sonraki yaz\u0131mda tekrar g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere, selam ve sevgilerimle&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<ul>\n<li>Bjork, R. A., &amp; Bjork, E. L. (2011). <em>Making things hard on yourself, but in a good way: Creating desirable difficulties to enhance learning.<\/em> In M. A. Gernsbacher, R. W. Pew, L. M. Hough, &amp; J. R. Pomerantz (Eds.), <em>Psychology and the Real World: Essays Illustrating Fundamental Contributions to Society<\/em> (pp. 56\u201364). Worth Publishers.<\/li>\n<li>Carr, N. (2010). <em>The Shallows: What the Internet Is Doing to Our Brains.<\/em> W. W. Norton &amp; Company.<\/li>\n<li>Clark, A., &amp; Chalmers, D. (1998). The extended mind. <em>Analysis, 58<\/em>(1), 7\u201319. https:\/\/doi.org\/10.1093\/analys\/58.1.7<\/li>\n<li>Gerlich, M. (2025). AI tools in society: Impacts on cognitive offloading and the future of critical thinking. <em>Societies, 15<\/em>(1), Article 6. https:\/\/doi.org\/10.3390\/soc15010006<\/li>\n<li>Jose, J., Cherian, J., Verghis, A., Varghise, S., &amp; Joseph, S. (2025). The cognitive paradox of AI in education: Between enhancement and erosion. <em>Frontiers in Psychology, 16<\/em>, 1550621. https:\/\/doi.org\/10.3389\/fpsyg.2025.1550621<\/li>\n<li>Kahneman, D. (2011). <em>Thinking, Fast and Slow.<\/em> Farrar, Straus and Giroux.<\/li>\n<li>Kosmyna, N., Hauptmann, E., Yuan, Y. T., Situ, J., Liao, X. H., Beresnitzky, A. V., &amp; Maes, P. (2025). <em>Your Brain on ChatGPT: Accumulation of Cognitive Debt when Using an AI Assistant for Essay Writing Task.<\/em> arXiv. https:\/\/doi.org\/10.48550\/arXiv.2506.08872<\/li>\n<li>Lee, H. P., Sarkar, A., Tankelevitch, L., Drosos, I., Rintel, S., Banks, R., &amp; Wilson, N. (2025). <em>The Impact of Generative AI on Critical Thinking.<\/em> Proceedings of the CHI Conference on Human Factors in Computing Systems. Association for Computing Machinery.<\/li>\n<li>Risko, E. F., &amp; Gilbert, S. J. (2016). Cognitive offloading. <em>Trends in Cognitive Sciences, 20<\/em>(9), 676\u2013688. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.tics.2016.07.002<\/li>\n<li>Sparrow, B., Liu, J., &amp; Wegner, D. M. (2011). Google effects on memory: Cognitive consequences of having information at our fingertips. <em>Science, 333<\/em>(6043), 776\u2013778. https:\/\/doi.org\/10.1126\/science.1207745<\/li>\n<li>Sweller, J. (2011). Cognitive load theory. <em>Psychology of Learning and Motivation, 55<\/em>, 37\u201376. https:\/\/doi.org\/10.1016\/B978-0-12-387691-1.00002-8<\/li>\n<li>Vygotsky, L. S. (1978). <em>Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes.<\/em> Harvard University Press.<\/li>\n<li>Wood, D., Bruner, J. S., &amp; Ross, G. (1976). The role of tutoring in problem solving. <em>Journal of Child Psychology and Psychiatry, 17<\/em>(2), 89\u2013100. https:\/\/doi.org\/10.1111\/j.1469-7610.1976.tb00381.x<\/li>\n<\/ul>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Yapay Zek\u00e2 \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler) Son aylarda yapay zek\u00e2 hakk\u0131nda birbirine tamamen z\u0131t iki g\u00f6r\u00fc\u015fle s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorum. Bir grup, \u00fcretken yapay zek\u00e2n\u0131n insan\u0131 tembelle\u015ftirdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Di\u011fer grup ise tam tersine, tarihte g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir verimlilik art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 savunuyor. LinkedIn&#8217;de, akademik toplant\u0131larda ve hatta \u00f6\u011frencilerimle yapt\u0131\u011f\u0131m sohbetlerde bile ayn\u0131 tart\u0131\u015fma d\u00f6n\u00fcp dola\u015f\u0131p kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131k\u0131yor. Biz de bunu f\u0131rsat<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2935,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_seo_schema_type":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[153,1],"tags":[761,762,776,777,779,756,767,758,759,783,770,765,773,782,763,760,785,778,768,781,769,771,764,757,766,780,729,784,774,775,772],"class_list":["post-2930","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogum","category-duyuru","tag-ai-in-education","tag-artificial-intelligence","tag-bilissel-dissallastirma","tag-bilissel-yeniden-dagitim","tag-bilissel-yuk-kurami","tag-chatgpt","tag-cognitive-load-theory","tag-cognitive-offloading","tag-cognitive-redistribution","tag-dijital-ogrenme","tag-educational-neuroscience","tag-egitim-teknolojileri","tag-egitimde-yapay-zeka","tag-egitsel-sinirbilim","tag-elestirel-dusunme","tag-extended-mind-theory","tag-gelecegin-becerileri","tag-genisletilmis-zihin-kurami","tag-human-ai-interaction","tag-insan-yapay-zeka-etkilesimi","tag-learning-sciences","tag-metacognition","tag-ogrenme-bilimleri","tag-uretken-yapay-zeka-2","tag-ustbilis","tag-ustbilissel-farkindalik","tag-yapay-zeka-2","tag-yapay-zeka-okuryazarligi","tag-yapay-zeka-ve-egitim","tag-yapay-zeka-ve-ogrenme","tag-yonetim-uzerine-dusunceler-2"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5nO7q-Lg","jetpack-related-posts":[],"amp_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.gultekinaltuntas.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/dr.-gultekin-altuntas-6a4e3d75004fa.png?fit=1024%2C1024&ssl=1","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2930","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2930"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2930\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2943,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2930\/revisions\/2943"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2935"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2930"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2930"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2930"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}