{"id":2809,"date":"2026-06-18T10:21:35","date_gmt":"2026-06-18T07:21:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/?p=2809"},"modified":"2026-06-25T16:01:06","modified_gmt":"2026-06-25T13:01:06","slug":"dusunmekten-yorulduk-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/?p=2809","title":{"rendered":"D\u00fc\u015f\u00fcnmekten Yorulduk Mu?"},"content":{"rendered":"\n

(Karar Yorgunlu\u011fu ve Modern \u0130\u015f Hayat\u0131n\u0131n G\u00f6r\u00fcnmeyen Krizi)<\/strong><\/p>\n

Eskiden i\u015fletmelerin en \u00f6nemli kaynaklar\u0131n\u0131n sermaye oldu\u011fu s\u00f6ylenirdi.<\/p>\n

Sonra bilgi \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131k.<\/p>\n

Bilginin en de\u011ferli kaynak oldu\u011fu konu\u015fuldu.<\/p>\n

Bug\u00fcn ise ba\u015fka bir kaynak sessizce t\u00fckeniyor:<\/p>\n

Dikkat…<\/i><\/strong><\/p>\n

Ve dikkatle birlikte karar verme kapasitemiz.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc modern i\u015f hayat\u0131nda art\u0131k yaln\u0131zca \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yoruz.<\/p>\n

S\u00fcrekli karar veriyoruz.<\/p>\n

E-postalara cevap veriyoruz.<\/p>\n

Mesajlara d\u00f6n\u00fcyoruz.<\/p>\n

Toplant\u0131lara kat\u0131l\u0131yoruz.<\/p>\n

\u00d6ncelik belirliyoruz.<\/p>\n

Risk de\u011ferlendiriyoruz.<\/p>\n

Onay veriyoruz.<\/p>\n

Reddediyoruz.<\/p>\n

Erteliyoruz.<\/p>\n

Fark\u0131nda olmadan g\u00fcn boyunca y\u00fczlerce k\u00fc\u00e7\u00fck karar al\u0131yoruz.<\/p>\n

Ve g\u00fcn\u00fcn sonunda zihinsel olarak t\u00fckeniyoruz.<\/i><\/strong><\/p>\n

Belki de bunun nedeni i\u015f y\u00fck\u00fc de\u011fil, karar y\u00fck\u00fcd\u00fcr.<\/i><\/strong><\/p>\n

Karar Vermek De Bir Kaynak Kullan\u0131m\u0131d\u0131r!<\/strong><\/p>\n

Psikolog Roy Baumeister ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 y\u0131llar \u00f6nce ilgin\u00e7 bir kavram ortaya att\u0131lar:<\/p>\n

Karar yorgunlu\u011fu (decision fatigue).<\/i><\/strong><\/p>\n

Bu yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re insanlar art arda karar verdik\u00e7e bili\u015fsel kaynaklar\u0131n\u0131 t\u00fcketmeye ba\u015flarlar.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmalar, bireylerin \u00e7ok say\u0131da karar verdikten sonra daha k\u00f6t\u00fc kararlar alma e\u011filimi g\u00f6sterebildiklerini ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n

Bir ba\u015fka deyi\u015fle, karar verme kapasitesi s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir.<\/i><\/strong><\/p>\n

T\u00fckenebilir.<\/i><\/strong><\/p>\n

Bu nedenle g\u00fcn\u00fcn sonunda verilen kararlar \u00e7o\u011fu zaman sabah verilen kararlar kadar kaliteli olmayabilir.<\/p>\n

Bir Hastane \u00d6rne\u011fi<\/strong><\/p>\n

Karar yorgunlu\u011funun en \u00e7ok bilinen \u00f6rneklerinden biri sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnden gelir.<\/p>\n

Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar, hekimlerin g\u00fcn ilerledik\u00e7e belirli karar kal\u0131plar\u0131na daha fazla y\u00f6neldi\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Sorun bilgi eksikli\u011fi de\u011fildir.<\/p>\n

Yorgunluktur.<\/p>\n

Bu durum bize \u00f6nemli bir \u015feyi hat\u0131rlat\u0131yor:<\/p>\n

En iyi uzmanlar bile s\u0131n\u0131rs\u0131z bili\u015fsel kapasiteye sahip de\u011fildir.<\/p>\n

\u0130\u015fletmelerde G\u00f6r\u00fcnmeyen Problem<\/strong><\/p>\n

Bug\u00fcn bir\u00e7ok i\u015fletme \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n zaman\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcyor.<\/p>\n

Ama dikkatini \u00f6l\u00e7m\u00fcyor.<\/p>\n

Toplant\u0131 say\u0131lar\u0131 art\u0131yor.<\/p>\n

Mesaj trafi\u011fi art\u0131yor.<\/p>\n

E-posta kutular\u0131 doluyor.<\/p>\n

Her uygulama \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n dikkatinden biraz daha pay al\u0131yor.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmalar bili\u015fsel t\u00fckenmenin dikkat azalmas\u0131, hata oranlar\u0131n\u0131n artmas\u0131, tepki s\u00fcrelerinin uzamas\u0131 ve karar kalitesinin d\u00fc\u015fmesiyle ili\u015fkili oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak insanlar g\u00fcn sonunda fiziksel olarak de\u011fil, zihinsel olarak yoruluyor.<\/p>\n\n\n

Ve bu yorgunluk \u00e7o\u011fu zaman performans raporlar\u0131nda g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n

Yapay Zek\u00e2 Paradoksu<\/strong><\/p>\n

Yapay zek\u00e2 karar vermeyi kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131.<\/p>\n

En az\u0131ndan beklenti buydu.<\/p>\n

Ancak bir\u00e7ok i\u015fletmede tam tersi bir durum ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k insanlar yaln\u0131zca kendi kararlar\u0131n\u0131 vermiyor.<\/p>\n

Algoritmalar\u0131n \u00f6nerilerini de de\u011ferlendiriyor.<\/p>\n

Dashboard’lar\u0131 yorumluyor.<\/p>\n

S\u00fcrekli veri ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 anlamland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Yani baz\u0131 durumlarda teknoloji karar y\u00fck\u00fcn\u00fc azaltmak yerine art\u0131rabiliyor.<\/p>\n

As\u0131l Sorun Motivasyon De\u011fil!<\/strong><\/p>\n

Bir\u00e7ok y\u00f6netici \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n motivasyonunun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

Belki de sorun motivasyon de\u011fildir.<\/p>\n

Belki de insanlar yaln\u0131zca bili\u015fsel olarak t\u00fckenmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc karar vermek enerji gerektirir.<\/p>\n

Enerjisi t\u00fckenen bir \u00e7al\u0131\u015fan isteksiz g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n

Ama asl\u0131nda yorgundur.<\/p>\n

Bireyler Ne Yapabilir?<\/strong><\/p>\n

Bu noktada \u00e7\u00f6z\u00fcm yaln\u0131zca i\u015fletmelerden beklenmemelidir.<\/p>\n

Bireylerin de baz\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmesi gerekir.<\/p>\n

Bu konuda size birka\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6neride bulunabilirim:<\/p>\n

    \n
      \n
    1. \u00d6nemsiz Kararlar\u0131 Azaltabilirsiniz:<\/i><\/strong> Ba\u015far\u0131l\u0131 y\u00f6neticilerin bir k\u0131sm\u0131 g\u00fcnl\u00fck rutinlerini standartla\u015ft\u0131r\u0131r. Bunun nedeni zamandan tasarruf etmek de\u011fildir. Karar enerjisinden tasarruf etmektir. Her g\u00fcn yeniden karar vermek yerine baz\u0131 konular\u0131 otomatik hale getirmek zihinsel y\u00fck\u00fc azaltabilir.<\/li>\n
    2. En \u00d6nemli Kararlar\u0131 Sabah Verebilirsiniz:<\/i><\/strong> Bili\u015fsel enerji g\u00fcn boyunca azal\u0131r. Bu nedenle kritik kararlar\u0131 g\u00fcn\u00fcn en verimli saatlerine yerle\u015ftirmek daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 olabilir.<\/li>\n
    3. Dikkat Bloklar\u0131 Olu\u015fturabilirsiniz:<\/i><\/strong> S\u00fcrekli b\u00f6l\u00fcnen dikkat, s\u00fcrekli b\u00f6l\u00fcnen karar kalitesi anlam\u0131na gelir. Belirli zaman dilimlerinde e-posta ve mesajlar\u0131 kapatmak karar kalitesini art\u0131rabilir.<\/li>\n
    4. Karar De\u011fil \u0130lke \u00dcretebilirsiniz:<\/i><\/strong> Her durumu ayr\u0131 ayr\u0131 \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fmak yerine prensipler geli\u015ftirmek \u00f6nemlidir. \u0130lkeler karar y\u00fck\u00fcn\u00fc azalt\u0131r.<\/li>\n
    5. Her \u015eeye Tepki Vermemeyi Tercih Edebilirsiniz:<\/i><\/strong> Modern i\u015f hayat\u0131nda en b\u00fcy\u00fck tuzaklardan biri her bildirimi \u00f6nemli sanmakt\u0131r. Oysa her mesaj cevap gerektirmez. Her problem acil de\u011fildir. Her talep \u00f6ncelikli de\u011fildir.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n

      Peki Ya \u0130\u015fletmeler?<\/strong><\/p>\n

      Karar yorgunlu\u011fu bireysel bir sorun gibi g\u00f6r\u00fcnse de \u00e7o\u011fu zaman sistem kaynakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

      Son y\u0131llarda yap\u0131lan sistematik derlemeler de karar yorgunlu\u011funun yaln\u0131zca bireysel de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00f6rg\u00fctsel bir problem olarak g\u00f6r\u00fclmesi gerekti\u011fini de g\u00f6steriyor. \u00d6zellikle yo\u011fun karar bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan profesyonellerde dikkat kayb\u0131, karar erteleme ve bili\u015fsel t\u00fckenme gibi sonu\u00e7lar ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir.<\/p>\n

      Bu nedenle i\u015fletmeler,<\/p>\n

        \n
          \n
        1. Gereksiz toplant\u0131lar\u0131 azaltmal\u0131,<\/i><\/strong><\/li>\n
        2. Karar yetkilerini netle\u015ftirmeli,<\/i><\/strong><\/li>\n
        3. Bilgi kirlili\u011fini azaltmal\u0131<\/i><\/strong> ve<\/li>\n
        4. \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n kesintisiz \u00e7al\u0131\u015fma zamanlar\u0131n\u0131 korumal\u0131d\u0131r.<\/i><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n

          \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00fcrekli me\u015fgul olmak ile verimli olmak ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n

          Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n

          Belki de modern i\u015f hayat\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck problemi zaman eksikli\u011fi de\u011fildir.<\/p>\n

          Dikkat eksikli\u011fidir.<\/p>\n

          \u00c7\u00fcnk\u00fc zaman y\u00f6netilebilir.<\/p>\n

          Ama s\u00fcrekli b\u00f6l\u00fcnen dikkat y\u00f6netilmesi \u00e7ok daha zor bir kaynakt\u0131r.<\/p>\n

          Bu nedenle art\u0131k,<\/p>\n

          \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131m\u0131z ne kadar \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor?<\/strong><\/p><\/blockquote>

          yerine<\/p>\n

          \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131m\u0131z g\u00fcnde ka\u00e7 karar vermek zorunda kal\u0131yor?<\/strong><\/p><\/blockquote>

          sorusunu sorman\u0131n zaman\u0131 gelmi\u015ftir.<\/p>\n

          \u00c7\u00fcnk\u00fc gelece\u011fin rekabet avantaj\u0131 yaln\u0131zca bilgiye sahip olmakta de\u011fil, o bilgiyi kullanabilecek zihinsel kapasiteyi koruyabilmekte yat\u0131yor.<\/i><\/strong><\/p>\n

          Ve belki de bazen daha iyi kararlar vermenin yolu, daha fazla d\u00fc\u015f\u00fcnmek de\u011fil, daha az karar vermektir.<\/p>\n

          De\u011ferli yorumlar\u0131n\u0131z\u0131 bekliyorum.<\/p>\n

          Bir sonraki yaz\u0131mda tekrar g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere, sa\u011fl\u0131cakla…<\/p>\n

          Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n

            \n
              \n
            1. Baumeister, R. F., Vohs, K. D., & Tice, D. M. (2007). The strength model of self-control. Current Directions in Psychological Science, 16(6), 351\u2013355.<\/li>\n
            2. Brady, C., Sawant, S., Madathil, K. C., & McNeese, N. (2024, September). A systematic review on the effect of cognitive fatigue in teams. In Proceedings of the Human Factors and Ergonomics Society Annual Meeting (Vol. 68, No. 1, pp. 1287-1291). Sage CA: Los Angeles, CA: SAGE Publications.<\/li>\n
            3. Choudhury, N. A., & Saravanan, P. (2024, September). Identifying the causes and effects of decision fatigue through a systematic review. In Proceedings of the Human Factors and Ergonomics Society Annual Meeting (Vol. 68, No. 1, pp. 189-190). Sage CA: Los Angeles, CA: SAGE Publications.<\/li>\n
            4. Franklin, L., Lerman, K., & Hodas, N. (2017). Will break for productivity: Generalized symptoms of cognitive depletion. arXiv.<\/li>\n
            5. Kahneman, D. (2011). Thinking, fast and slow. Farrar, Straus and Giroux.<\/li>\n
            6. Pignatiello, G. A., Martin, R. J., & Hickman, R. L. (2020). Decision fatigue: A conceptual analysis. Journal of Health Psychology, 25(1), 123\u2013135.<\/li>\n
            7. Tierney, J. (2011). Willpower: Rediscovering the greatest human strength. Penguin Books.<\/li>\n
            8. Trzeciak, S., Ospina, N. S., O’Horo, J. C., et al. (2025). Decision fatigue in hospital settings: A scoping review. Journal of Hospital Medicine.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

              (Karar Yorgunlu\u011fu ve Modern \u0130\u015f Hayat\u0131n\u0131n G\u00f6r\u00fcnmeyen Krizi) Eskiden i\u015fletmelerin en \u00f6nemli kaynaklar\u0131n\u0131n sermaye oldu\u011fu s\u00f6ylenirdi. Sonra bilgi \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131k. Bilginin en de\u011ferli kaynak oldu\u011fu konu\u015fuldu. Bug\u00fcn ise ba\u015fka bir kaynak sessizce t\u00fckeniyor: Dikkat… Ve dikkatle birlikte karar verme kapasitemiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc modern i\u015f hayat\u0131nda art\u0131k yaln\u0131zca \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yoruz. S\u00fcrekli karar veriyoruz. E-postalara cevap veriyoruz. Mesajlara d\u00f6n\u00fcyoruz.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2812,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[153,1],"tags":[743,744,740,466,490,741,54,307,739,725,329,742,733,582,542,708,34,541,729,548],"class_list":["post-2809","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogum","category-duyuru","tag-bilgi-calisanlari","tag-bilissel-performans","tag-bilissel-yuk","tag-calisan-deneyimi","tag-dijital-donusum","tag-dikkat-ekonomisi","tag-insan-kaynaklari","tag-karar-verme","tag-karar-yorgunlugu","tag-kurumsal-verimlilik","tag-liderlik","tag-modern-calisma-hayati","tag-ogrenen-organizasyonlar","tag-organizasyon-tasarimi","tag-orgutsel-davranis","tag-rekabet-avantaji","tag-stratejik-yonetim","tag-surdurulebilir-performans","tag-yapay-zeka-2","tag-yonetim-bilimi"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.gultekinaltuntas.com\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/dr.-gultekin-altuntas-6a339c4a91a26.png?fit=1024%2C1024&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5nO7q-Jj","jetpack-related-posts":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2809","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2809"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2809\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2824,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2809\/revisions\/2824"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2812"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2809"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2809"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2809"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}