{"id":2532,"date":"2026-04-10T09:00:00","date_gmt":"2026-04-10T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/?p=2532"},"modified":"2026-04-09T11:49:59","modified_gmt":"2026-04-09T08:49:59","slug":"adil-oldugunu-dusunen-sistemler-neden-adaletsizdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/?p=2532","title":{"rendered":"Adil Oldu\u011funu D\u00fc\u015f\u00fcnen Sistemler Neden Adaletsizdir?"},"content":{"rendered":"\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>(Modern Organizasyonlar\u0131n G\u00f6r\u00fcnmeyen Hatalar\u0131)<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hafta kapan\u0131\u015f\u0131n\u0131 adalet olgusu \u00fczerinden yapal\u0131m istiyorum.<\/p> \n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130\u015fletmeler adil olmak isterler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En az\u0131ndan \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini s\u00f6ylerler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Performans sistemleri kurulur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">KPI\u2019lar tan\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De\u011ferlendirme formlar\u0131 haz\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ve sonunda \u015fu c\u00fcmle kurulur:<\/p>\n<blockquote><p style=\"text-align: justify;\"><strong>Bizde herkes eme\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 al\u0131r.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Peki ger\u00e7ekten \u00f6yle mi? Ya da \u015fimdiye kadar siz aksini hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmediniz mi?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00d6l\u00e7ebildi\u011fini Adil Sanmak<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Modern organizasyonlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck yan\u0131lg\u0131lar\u0131ndan biri \u015fudur:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><i>\u00d6l\u00e7ebildi\u011fini adil zannetmek.<\/i><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6l\u00e7mek, y\u00f6netilebilirlik sa\u011flar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Y\u00f6netilebilirlik ise kontrol hissi yarat\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama \u015fu ger\u00e7ek \u00e7o\u011fu zaman g\u00f6z ard\u0131 edilir:<\/p>\n<blockquote><p style=\"text-align: justify;\"><strong>Her \u00f6nemli \u015fey \u00f6l\u00e7\u00fclemez.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00d6l\u00e7\u00fclen her \u015fey de \u00f6nemli de\u011fildir.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu y\u00fczden sistemler \u00e7o\u011funlukla \u015funu yaparlar:<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Say\u0131ya d\u00f6k\u00fclebilen performans\u0131 \u00f6d\u00fcllendirir ve\/veya<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">G\u00f6r\u00fcnmeyen katk\u0131y\u0131 sistem d\u0131\u015f\u0131na iter.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><i>G\u00f6r\u00fcnmeyen Emek Problemi<\/i><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir i\u015fletmede ger\u00e7ek de\u011fer yaln\u0131zca \u00e7\u0131kt\u0131larla olu\u015fmaz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015eunlar da de\u011ferdir:<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Kriz an\u0131nda sorumluluk almak,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Ekip i\u00e7i \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 y\u00f6netmek,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Bilgi payla\u015fmak ve<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n i\u015fini kolayla\u015ft\u0131rmak.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama bu katk\u0131lar \u00e7o\u011fu zaman:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u274c \u00d6l\u00e7\u00fclmez,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u274c Raporlanmaz ve\/veya<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u274c \u00d6d\u00fcllendirilmez.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sonu\u00e7?<\/p>\n<blockquote><p style=\"text-align: justify;\"><strong>Sistem, en \u00e7ok katk\u0131 sa\u011flayan\u0131 de\u011fil, en iyi \u00f6l\u00e7\u00fclebileni \u00f6d\u00fcllendirir.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Adaletin Yerini Standart Al\u0131r!<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Performans sistemleri genellikle standardizasyon \u00fczerine kurulur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7\u00fcnk\u00fc standartlar,<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Y\u00f6netimi basitle\u015ftirir ve<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Karar s\u00fcresini k\u0131salt\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama her standardizasyon bir \u015feyi feda eder:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><i>Ba\u011flam\u0131&#8230;<\/i><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ba\u011flam kayboldu\u011funda ise \u015fu olur:<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Ayn\u0131 KPI, farkl\u0131 ko\u015fullarda \u00e7al\u0131\u015fan iki ki\u015fiyi e\u015fit varsayar,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Farkl\u0131 zorluk d\u00fczeyleri yok say\u0131l\u0131r ve\/veya<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Ger\u00e7ek katk\u0131 ile \u00f6l\u00e7\u00fclen performans ayr\u0131\u015f\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ve sistem hala kendini adil san\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Alg\u0131 ile Ger\u00e7ek Aras\u0131ndaki Bo\u015fluk<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir s\u00fcre sonra i\u015fletmede iki ayr\u0131 ger\u00e7ek olu\u015fur:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Resmi ger\u00e7ek:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Performans sistemine g\u00f6re ba\u015far\u0131l\u0131 olanlar<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Fiili ger\u00e7ek:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ger\u00e7ekten i\u015fi ta\u015f\u0131yanlar<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu iki grup her zaman ayn\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ve bu fark b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e i\u015fletmede \u015fu duygular yay\u0131l\u0131r:<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Adaletsizlik alg\u0131s\u0131,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Motivasyon kayb\u0131 ve\/veya<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Sessiz geri \u00e7ekilme.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">En tehlikelisi ise \u015fudur:<\/p>\n<blockquote><p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0130yi \u00e7al\u0131\u015fanlar sistemi anlamaya ba\u015flar.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ve oyunu kurallara g\u00f6re de\u011fil, sisteme g\u00f6re oynamaya ba\u015flar.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Sistem Ne \u00d6d\u00fcllendiriyorsa, \u0130\u015fletme Odur!<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir i\u015fletmenin de\u011ferleri duvarda yazmaz.\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><i>\u00d6d\u00fcl sisteminde ya\u015far.<\/i><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">E\u011fer bir sistem,<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">G\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6d\u00fcllendiriyorsa \u2192 \u00e7al\u0131\u015fanlar g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Say\u0131y\u0131 \u00f6d\u00fcllendiriyorsa \u2192 \u00e7al\u0131\u015fanlar say\u0131y\u0131 optimize eder,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Uyumu \u00f6d\u00fcllendiriyorsa \u2192 \u00e7al\u0131\u015fanlar sorgulamamay\u0131 \u00f6\u011frenir.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu y\u00fczden kritik soru \u015fudur:<\/p>\n<blockquote><p style=\"text-align: justify;\"><strong>Sisteminiz ger\u00e7ekten do\u011fru davran\u0131\u015f\u0131 m\u0131 \u00f6d\u00fcllendiriyor?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Yoksa yaln\u0131zca \u00f6l\u00e7mesi kolay olan\u0131 m\u0131?<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Stratejik K\u00f6rl\u00fck<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Buradaki as\u0131l problem iyi niyet de\u011fildir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Tasar\u0131m hatas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Y\u00f6neticiler \u00e7o\u011fu zaman \u015funu fark etmez:<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Kurduklar\u0131 sistem davran\u0131\u015f \u00fcretir.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">\u00dcretilen davran\u0131\u015flar k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u015fekillendirir.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">K\u00fclt\u00fcr ise performans\u0131 belirler.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><i>Yanl\u0131\u015f tasarlanm\u0131\u015f bir sistem, en iyi insanlar\u0131 bile yanl\u0131\u015f davranmaya iter.<\/i><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Sonu\u00e7: Adalet Tasarlan\u0131r!<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Adalet kendili\u011finden olu\u015fmaz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><i>Tasarlan\u0131r.<\/i><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ve bu tasar\u0131m:<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Yaln\u0131zca \u00f6l\u00e7\u00fcm sistemleriyle de\u011fil,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Ba\u011flam\u0131 anlayan liderlikle<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">G\u00f6r\u00fcnmeyeni fark eden y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu y\u00fczden as\u0131l soru \u015fudur:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><i>Sisteminiz adil mi?<\/i><\/strong> De\u011fil\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Sisteminiz neyi \u00f6d\u00fcllendiriyor?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7\u00fcnk\u00fc cevap oradad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ve \u00e7o\u011fu zaman d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczden daha rahats\u0131z edicidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir sonraki yaz\u0131mda g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere, kal\u0131n sa\u011fl\u0131cakla&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Adams, J. S. (1965). Inequity in social exchange. Advances in Experimental Social Psychology, 2, 267\u2013299.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Baker, G., Jensen, M. C., &#038; Murphy, K. J. (1988). Compensation and incentives: Practice vs. theory. The Journal of Finance, 43(3), 593\u2013616.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Kaplan, R. S., &#038; Norton, D. P. (1996). The balanced scorecard: Translating strategy into action. Harvard Business School Press.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Kerr, S. (1975). On the folly of rewarding A, while hoping for B. Academy of Management Journal, 18(4), 769\u2013783.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Maslach, C., &#038; Leiter, M. P. (2016). Burnout and engagement in the workplace. Psychology Press.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Pfeffer, J. (1998). The human equation: Building profits by putting people first. Harvard Business School Press.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Modern Organizasyonlar\u0131n G\u00f6r\u00fcnmeyen Hatalar\u0131) Hafta kapan\u0131\u015f\u0131n\u0131 adalet olgusu \u00fczerinden yapal\u0131m istiyorum. \u0130\u015fletmeler adil olmak isterler. En az\u0131ndan \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini s\u00f6ylerler. Performans sistemleri kurulur. KPI\u2019lar tan\u0131mlan\u0131r. De\u011ferlendirme formlar\u0131 haz\u0131rlan\u0131r. Ve sonunda \u015fu c\u00fcmle kurulur: Bizde herkes eme\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 al\u0131r. Peki ger\u00e7ekten \u00f6yle mi? Ya da \u015fimdiye kadar siz aksini hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmediniz mi? \u00d6l\u00e7ebildi\u011fini Adil Sanmak Modern<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2549,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[153,1],"tags":[54,464,329,690,605,497,34,676],"class_list":["post-2532","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogum","category-duyuru","tag-insan-kaynaklari","tag-kurumsal-davranis","tag-liderlik","tag-odul-sistemleri","tag-organizasyonel-adalet","tag-performans-yonetimi","tag-stratejik-yonetim","tag-verimlilik"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.gultekinaltuntas.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/image-4.png?fit=1024%2C768&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5nO7q-EQ","jetpack-related-posts":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2532","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2532"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2532\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2551,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2532\/revisions\/2551"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2549"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2532"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2532"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2532"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}