{"id":2346,"date":"2026-04-02T09:30:00","date_gmt":"2026-04-02T06:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/?p=2346"},"modified":"2026-04-01T20:17:40","modified_gmt":"2026-04-01T17:17:40","slug":"hava-yolu-isletmeleri-surdurulebilir-mi-yoksa-yalnizca-olculebilir-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/?p=2346","title":{"rendered":"Hava Yolu \u0130\u015fletmeleri: S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Mi? Yoksa Yaln\u0131zca \u00d6l\u00e7\u00fclebilir Mi?"},"content":{"rendered":"\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>(Havac\u0131l\u0131k Sekt\u00f6r\u00fcnde Performans, \u00d6l\u00e7\u00fcm ve Ger\u00e7eklik Aras\u0131ndaki Gerilim)<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Madem s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik konusuna girdik, bu kez de havac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnden devam edelim istiyorum. Bu ba\u011flamda, bir s\u00fcre \u00f6nce doktor unvan\u0131n\u0131 alan de\u011ferli mezunumuz, \u015fimdinin k\u0131ymetli Lojistik M\u00fcd\u00fcr\u00fc <strong><i>Dr. Metecan \u00c7akrak<\/i><\/strong> ile yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 payla\u015fay\u0131m ve k\u0131saca \u00f6zetleyeyim&#8230;<\/p> \n<p style=\"text-align: justify;\">Havac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fc bir paradoks \u00fczerine kurulu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u00fcresel ekonominin en kritik ayaklar\u0131ndan biri.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama ayn\u0131 zamanda en y\u00fcksek \u00e7evresel maliyetlerden birine sahip.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu y\u00fczden s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik di\u011fer t\u00fcm ta\u015f\u0131ma modlar\u0131nda oldu\u011fu gibi art\u0131k bir se\u00e7enek de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir zorunluluk.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ve bu zorunluluk i\u015fletmeleri \u015fu noktaya getiriyor:<\/p>\n<blockquote><p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00d6l\u00e7elim, s\u0131ralayal\u0131m, y\u00f6netelim.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama kritik soru \u015fu:<\/p>\n<blockquote><p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ger\u00e7ekten s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi mi \u00f6l\u00e7\u00fcyoruz?<\/strong><\/p><p style=\"text-align: justify;\"><strong>Yoksa yaln\u0131zca \u00f6l\u00e7ebildi\u011fimiz g\u00f6stergeleri mi?<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00dc\u00e7l\u00fc Bilan\u00e7o: Denge mi, Da\u011f\u0131l\u0131m m\u0131?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7al\u0131\u015fma,<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Ekonomik,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Sosyal ve <\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">\u00c7evresel olmak \u00fczere s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi \u00fc\u00e7 boyutta ele al\u0131yor.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Toplam 22 kriter.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Olduk\u00e7a kapsaml\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama burada temel bir mesele var:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><i>Kapsam art\u0131nca denge garanti edilmez.<\/i><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ekonomik g\u00f6stergeler genellikle g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u00f6l\u00e7\u00fclebilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7evresel g\u00f6stergeler reg\u00fclasyonla desteklenir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama sosyal boyut?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7o\u011fu zaman \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nadiren y\u00f6netilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00d6l\u00e7\u00fcm\u00fcn G\u00fcc\u00fc ve S\u0131n\u0131r\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7al\u0131\u015fma metodolojik olarak g\u00fc\u00e7l\u00fc:<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Entropi ile nesnel a\u011f\u0131rl\u0131kland\u0131rma,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Be\u015f farkl\u0131 \u00c7ok Kriterli Karar Verme (\u00c7KKV) y\u00f6ntemiyle s\u0131ralama,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">COPELAND ile b\u00fct\u00fcnle\u015fik sonu\u00e7 ve<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 Toplam Y\u00f6ntemi (Weighted Sum Method &#8211; WSM) ile duyarl\u0131l\u0131k analizi.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu tarz matematik yakla\u015f\u0131mlar\u0131n \u00f6nemli bir getirisi vard\u0131r:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><i>Sonu\u00e7lar\u0131n ne kadar de\u011fi\u015fken oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/i><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama ayn\u0131 zamanda \u015fu ger\u00e7e\u011fi de ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r:<\/p>\n<blockquote><p style=\"text-align: justify;\"><strong>Y\u00f6ntem de\u011fi\u015ftik\u00e7e ger\u00e7eklik de de\u011fi\u015fiyorsa, sabit olan nedir?<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>En Kritik Kriterler: \u00d6l\u00e7ek mi, S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik mi?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Analiz sonu\u00e7lar\u0131 \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Mevcut Koltuk Kilometre (Available Seat Kilometer &#8211; ASK),<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Ta\u015f\u0131nan Kargo (Ton) ve<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">\u00d6nlenen Karbondioksit (CO\u2082) Miktar\u0131 (Ton) en kritik kriterler.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu sonu\u00e7 \u00f6nemli.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama ayn\u0131 zamanda tart\u0131\u015fmal\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7\u00fcnk\u00fc beraberinde \u015fu soruyu do\u011furuyor:<\/p>\n<blockquote><p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00d6l\u00e7ek b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e performans m\u0131 art\u0131yor?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Yoksa yaln\u0131zca daha fazla \u00f6l\u00e7\u00fclebilir hale mi geliyor?<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00fcy\u00fck olmak \u00e7o\u011fu zaman avantaj \u00fcretir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama bu her zaman s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Sosyal Boyut: S\u00fcrekli \u00d6l\u00e7\u00fclen Ama Hi\u00e7bir Zaman \u00d6ncelik Olmayan!<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7al\u0131\u015fmada sosyal boyut i\u00e7inde en \u00f6nemli kriter:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><i>\u00c7al\u0131\u015fan ba\u015f\u0131na e\u011fitim saati.<\/i><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu de\u011ferli bir g\u00f6sterge.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama yeterli de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7\u00fcnk\u00fc daha \u00f6nce de belirtti\u011fim gibi,<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">\u00c7al\u0131\u015fan deneyimi,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">G\u00f6r\u00fcnmeyen emek,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">T\u00fckenmi\u015flik ve<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Psikolojik g\u00fcvenlik gibi kritik unsurlar \u00e7o\u011fu zaman \u00f6l\u00e7\u00fcm sistemlerinin d\u0131\u015f\u0131nda kal\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ve \u015fu risk ortaya \u00e7\u0131kar:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><i>\u0130nsan duygu ve davran\u0131\u015flar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclebilir, ama bir noktadan sonra anla\u015f\u0131l(a)maz.<\/i><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>S\u0131ralamalar ve Ger\u00e7eklik<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7al\u0131\u015fma sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re,<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">American Airlines,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">China Eastern Airlines,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Turkish Airlines,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Delta Air Lines ve<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Qatar Airways \u00fcst s\u0131ralarda yer al\u0131yor.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama daha \u00f6nemli bir bulgu var:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><i>S\u0131ralamalar y\u00f6nteme g\u00f6re de\u011fi\u015fiyor.<\/i><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6zellikle baz\u0131 i\u015fletmeler, bir y\u00f6ntemde \u00fcst s\u0131ralarda di\u011ferinde ise daha geride yer alabiliyorlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu da \u015fu ger\u00e7e\u011fi ortaya koyuyor a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131:<\/p>\n<blockquote><p style=\"text-align: justify;\"><strong>Performans mutlak de\u011fil, \u00e7er\u00e7eveye ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>As\u0131l Mesele: \u00d6l\u00e7\u00fcm m\u00fc, Tasar\u0131m m\u0131?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7 sunuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Karar vericiler i\u00e7in de\u011ferli.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Politika yap\u0131c\u0131lar i\u00e7in yol g\u00f6sterici.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama ayn\u0131 zamanda \u015fu riski bar\u0131nd\u0131r\u0131yor:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><i>E\u011fer sistem yanl\u0131\u015f tasarlan\u0131rsa, \u00f6l\u00e7\u00fcm m\u00fckemmel olsa bile sonu\u00e7 yan\u0131lt\u0131c\u0131 olabilir.<\/i><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Daha \u00f6nceki yaz\u0131lar\u0131mda da de\u011findi\u011fim temel ger\u00e7ekler burada da ge\u00e7erli:<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Yanl\u0131\u015f performans sistemi \u2192 yanl\u0131\u015f davran\u0131\u015fa yol a\u00e7ar,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Yanl\u0131\u015f \u00f6d\u00fcl sistemi \u2192 yanl\u0131\u015f\u0131 te\u015fvik eder ve<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Yanl\u0131\u015f tasar\u0131m \u2192 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez sonu\u00e7lara neden olur.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yapay yak\u0131tlar, filo modernizasyonu, operasyonel verimlilik\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hepsi \u00f6nemli.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama tek ba\u015flar\u0131na yeterli de\u011filler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Sonu\u00e7: S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik Bir S\u0131ralama Meselesi De\u011fil, Bir Denge Meselesidir!<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6nemli bir katk\u0131 sunuyor:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fin \u00f6l\u00e7\u00fclebilir oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama \u015fu ger\u00e7e\u011fi de\u011fi\u015ftirmiyor:<\/p>\n<blockquote><p style=\"text-align: justify;\"><strong>S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik yaln\u0131zca \u00f6l\u00e7\u00fclerek y\u00f6netilemez.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ger\u00e7ek s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik:<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Ekonomik \u00f6l\u00e7ek,<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">\u00c7evresel etki ve <\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">\u0130nsani denge aras\u0131nda kurulan ili\u015fkidir.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ve e\u011fer bu \u00fc\u00e7l\u00fcden biri s\u00fcrekli geri planda kal\u0131yorsa, o sistem s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir de\u011fildir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;>&#8220;Belki de as\u0131l soru \u015fudur:<\/p>\n<blockquote><p style=\"text-align: justify;\"><strong>Hava yollar\u0131 ger\u00e7ekten daha s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir mi oluyor?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Yoksa yaln\u0131zca s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirliklerini daha iyi mi \u00f6l\u00e7\u00fcyorlar?<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;>&#8220;Siz ne dersiniz?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">\u00c7akrak, M., &#038; Altunta\u015f, G. (2025). Measuring the corporate sustainability performance of selected airlines with entropy-based multi-criteria decision-making methods. International Journal of Multicriteria Decision Making, 10(2), 184-219.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Havac\u0131l\u0131k Sekt\u00f6r\u00fcnde Performans, \u00d6l\u00e7\u00fcm ve Ger\u00e7eklik Aras\u0131ndaki Gerilim) Madem s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik konusuna girdik, bu kez de havac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnden devam edelim istiyorum. Bu ba\u011flamda, bir s\u00fcre \u00f6nce doktor unvan\u0131n\u0131 alan de\u011ferli mezunumuz, \u015fimdinin k\u0131ymetli Lojistik M\u00fcd\u00fcr\u00fc Dr. Metecan \u00c7akrak ile yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 payla\u015fay\u0131m ve k\u0131saca \u00f6zetleyeyim&#8230; Havac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fc bir paradoks \u00fczerine kurulu. K\u00fcresel ekonominin en kritik ayaklar\u0131ndan<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2364,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[153,1,622],"tags":[635,668,546,489,542,497,34,625],"class_list":["post-2346","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogum","category-duyuru","category-yayin","tag-cok-kriterli-karar-verme","tag-havacilik","tag-kurumsal-surdurulebilirlik","tag-organizasyonel-davranis","tag-orgutsel-davranis","tag-performans-yonetimi","tag-stratejik-yonetim","tag-surdurulebilirlik"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.gultekinaltuntas.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-10.png?fit=1024%2C768&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5nO7q-BQ","jetpack-related-posts":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2346","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2346"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2346\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2458,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2346\/revisions\/2458"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2364"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2346"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2346"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2346"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}