{"id":1743,"date":"2026-02-09T19:20:07","date_gmt":"2026-02-09T16:20:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/?p=1743"},"modified":"2026-04-01T12:25:15","modified_gmt":"2026-04-01T09:25:15","slug":"gorunur-degerin-asimetrik-uretimi-ve-algisal-yonetim-paradoksu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/?p=1743","title":{"rendered":"G\u00f6r\u00fcn\u00fcr De\u011ferin Asimetrik \u00dcretimi Ve Alg\u0131sal Y\u00f6netim Paradoksu"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>(Temel \u0130\u015fletmecilik Problemleri \u00dczerine Bir Deneme)<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce <a href=\"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/?p=1715\">Performans Sistemleri, \u00d6l\u00e7\u00fcm Yan\u0131lsamas\u0131 ve T\u00fckenmi\u015fli\u011fin Y\u00f6netsel K\u00f6kleri<\/a> \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131, bekledi\u011fimden fazla ilgi g\u00f6rd\u00fc. Okuyucular\u0131mdan gelen mesajlar, genelde, ayn\u0131 \u015feye i\u015faret ediyordu: \u00d6l\u00e7\u00fcyoruz, puanl\u0131yoruz, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yoruz ama yine de bir \u015feyler eksik kal\u0131yor. \u201cBunu biraz daha a\u00e7mal\u0131 m\u0131y\u0131m?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, hayat kendi cevab\u0131n\u0131 verdi. Tevafuk bu ya, sosyal medyada f\u0131rt\u0131nalar estiren H\u00fcseyin Usta ile tan\u0131\u015ft\u0131m. Hen\u00fcz tan\u0131\u015fma f\u0131rsat\u0131 olmayanlar\u0131 da H\u00fcseyin Usta ile tan\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olay\u0131m: Kad\u0131k\u00f6y\u2019de 50 y\u0131ld\u0131r ayn\u0131 d\u00fckk\u00e2nda \u00e7al\u0131\u015fan 73 ya\u015f\u0131ndaki berber H\u00fcseyin Usta, i\u015f bulamamaktan ve yapay zek\u00e2n\u0131n meslekleri yok edece\u011finden korkan bir yaz\u0131l\u0131mc\u0131 gence, duvar\u0131ndaki onlarca y\u0131ll\u0131k \u201cberberlik bitecek\u201d man\u015fetlerini g\u00f6sterir. H\u00fcseyin Usta, teknolojinin de\u011fil insanlar\u0131n birbirine olan ihtiyac\u0131n\u0131n bitmesinden korkulmas\u0131 gerekti\u011fini, \u00e7\u00fcnk\u00fc insanlar\u0131n berbere sa\u00e7tan \u00e7ok dertlerini anlatmaya geldi\u011fini s\u00f6yler. Gen\u00e7 bunun fark\u0131na var\u0131r, hayat\u0131 yoluna girse bile berbere sohbet i\u00e7in gelmeye devam eder. Hik\u00e2yemiz, \u00f6zetle, mesleklerin de\u011fil, insan temas\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmez oldu\u011funu vurgular.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Verilmek istenen mesaj d\u0131\u015f\u0131nda hikayenin ger\u00e7ekli\u011fi tart\u0131\u015fma konusu olsa da, ben bunu buradan al\u0131p biraz ileriye ta\u015f\u0131mak istiyorum. Yaz\u0131nda b\u00f6yle bir \u015fey olmamas\u0131na kar\u015f\u0131n, durumu bir <strong><i>Berber Teorisi<\/i><\/strong>&#8216;nin do\u011fu\u015fu olarak isimlendireyim ama olaya ba\u015fka bir perspektiften bakmak \u00fczere&#8230; <strong>Berber Teorisi<\/strong>, bir hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n kendi \u00fcretti\u011fi de\u011feri bizzat kullanamamas\u0131 ya da sergileyememesi nedeniyle, d\u0131\u015f g\u00f6zlemciler taraf\u0131ndan bu de\u011ferin sistematik olarak eksik veya hatal\u0131 de\u011ferlendirilmesini a\u00e7\u0131klayan mikro-\u00f6rg\u00fctsel bir teori olarak g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Temel g\u00f6zlemim \u015fu: Teknik olarak en iyi sa\u00e7 kesimlerinden birini yapabilecek uzmanl\u0131\u011fa sahip olsa bile H\u00fcseyin Bey, bir berber olarak kendi sa\u00e7\u0131n\u0131 kendisi kes(e)mez. Bu nedenle,<\/p>\n<blockquote><p><strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Berberin kendi g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc, ger\u00e7ek beceri seviyesinin do\u011frudan bir g\u00f6stergesi de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu durum, (m\u00fc\u015fteri, y\u00f6netici, hakem, yat\u0131r\u0131mc\u0131, ne diye adland\u0131r\u0131rsan\u0131z adland\u0131r\u0131n) d\u0131\u015f g\u00f6zlemci i\u00e7in <strong><i>yan\u0131lt\u0131c\u0131 bir sinyal<\/i><\/strong> \u00fcretir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Temel g\u00f6zlemimiz buysa, varsay\u0131mlar\u0131m\u0131z neler olabilir?<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\"><strong><i>De\u011fer \u00fcretimi ile de\u011fer sergileme ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir.<\/strong><\/i><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Baz\u0131 akt\u00f6rler, \u00fcrettikleri de\u011ferin do\u011frudan vitrini olamaz.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">G\u00f6zlemciler, karma\u015f\u0131k yetkinlikleri \u00f6l\u00e7mek yerine <strong><i>kolay g\u00f6zlemlenebilir g\u00f6stergelere a\u015f\u0131r\u0131 anlam y\u00fckler.<\/strong><\/i><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Sistem, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc y\u00fcksek ama \u00fcretimi s\u0131n\u0131rl\u0131 akt\u00f6rleri \u00f6d\u00fcllendirme e\u011filimindedir.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Varsay\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 da geli\u015ftirdi\u011fimize g\u00f6re, teorimizin mekanizmalar\u0131n\u0131 irdelemeye ba\u015flayal\u0131m. Geli\u015ftirdi\u011fimiz Berber Teorisi\u2019ne g\u00f6re \u00fc\u00e7 katmanl\u0131 bir asimetri olu\u015fur:<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\"><strong><i>\u00dcretim Asimetrisi<\/strong><\/i><\/li>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Berber ba\u015fkas\u0131nda m\u00fckemmel sonu\u00e7 \u00fcretir.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Kendi \u00fczerinde bu sonucu g\u00f6steremez.<\/li>\n<\/ol>\n<li style=\"text-align: justify;\"><strong><i>Alg\u0131 Asimetrisi<\/strong><\/i><\/li>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">M\u00fc\u015fteri, berberi kendi g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcne bakarak de\u011ferlendirir.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">\u00dcretim s\u00fcrecini de\u011fil, sonucu g\u00f6rmek ister.<\/li>\n<\/ol>\n<li style=\"text-align: justify;\"><strong><i>De\u011ferlendirme Asimetrisi<\/strong><\/i><\/li>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">\u201c\u0130yi g\u00f6r\u00fcnen berber = iyi berber\u201d<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">\u201cKendi sa\u00e7\u0131 da\u011f\u0131n\u0131k = yetersiz uzman\u201d gibi yanl\u0131\u015f \u00e7\u0131kar\u0131mlar olu\u015fur.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">O zaman <strong><i>paradoksumuz<\/strong><\/i> nerede ba\u015fl\u0131yor?<\/p>\n<blockquote><p><strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En iyi berberler, en k\u00f6t\u00fc sa\u00e7l\u0131lar olabilir.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu paradoks, asl\u0131nda s\u00fcrekli olarak a\u015fa\u011f\u0131daki alanlarda sistematik bi\u00e7imde g\u00f6zlemlenebilir:<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Akademi (en \u00fcretken hocalar, en iyi \u00f6zge\u00e7mi\u015flere sahip olanlar olmayabilir).<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Lojistik ve operasyon (en iyi sistemi kuranlar, y\u00fcksek olas\u0131l\u0131kla en az konu\u015fanlard\u0131r).<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm (en \u00e7ok konu\u015fanlar, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc en az ger\u00e7ekle\u015ftirenler olabilir).<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Y\u00f6netim (en iyi y\u00f6neticiler, en az ortalarda g\u00f6r\u00fcnenler olabilir).<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hoca olarak, teori konu\u015fmay\u0131 severiz, bilirsiniz:) Berber Teorisi&#8217;ni birebir \u00f6rt\u00fc\u015fmeseler de di\u011fer teorilerle birlikte konumland\u0131rm\u0131\u015f olal\u0131m:<\/p>\n<ol>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\"><strong><i>Sinyal Teorisi (Spence)<\/strong><\/i><\/li>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Ancak burada sinyal yanl\u0131 ve zorunlu olarak eksiktir.<\/li>\n<\/ol>\n<li style=\"text-align: justify;\"><strong><i>\u0130zlenim Y\u00f6netimi (Goffman)<\/strong><\/i><\/li>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Berber, sahneye \u00e7\u0131kamayan akt\u00f6rd\u00fcr.<\/li>\n<\/ol>\n<li style=\"text-align: justify;\"><strong><i>K\u0131s\u0131tl\u0131 Rasyonellik (Simon)<\/strong><\/i><\/li>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">G\u00f6zlemci, kolay \u00f6l\u00e7\u00fclebileni \u00f6l\u00e7er.<\/li>\n<\/ol>\n<li style=\"text-align: justify;\"><strong><i>G\u00f6r\u00fcnmez Emek (Daniels)<\/strong><\/i><\/li>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">De\u011fer vard\u0131r ama g\u00f6r\u00fcnmezdir.<\/li>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uzatt\u0131\u011f\u0131m\u0131n fark\u0131nday\u0131m (sonu\u00e7ta teori yaz\u0131yoruz) ama sadede geleyim:<\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>G\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck \u2260 Yetkinlik<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00dcretim \u2260 Vitrin<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Alg\u0131 \u2260 Ger\u00e7ek performans<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00d6l\u00e7\u00fclen \u2260 En de\u011ferli olan<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Performans \u00f6l\u00e7\u00fcm sistemleri yaln\u0131zca vitrine bak\u0131yorsa, <strong><i>yanl\u0131\u015f ki\u015fileri \u00f6d\u00fcllendirir.<\/i><\/strong> Organizasyonlar \u201cberberleri\u201d <strong><i>kaybeder<\/i><\/strong>, \u201cmodel sa\u00e7l\u0131 ama makas tutamayanlar\u0131\u201d <strong><i>terfi ettirir.<\/i><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6zetle,<\/p>\n<blockquote><p><strong><i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De\u011ferin bizzat sergilenemedi\u011fi sistemlerde, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f yetkinli\u011fin sahte vekili h\u00e2line gelir.<\/i><\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sonu\u00e7 olarak, <strong><i>g\u00f6r\u00fcnene de\u011fil, \u00fcretilene, g\u00fcr\u00fclt\u00fcye de\u011fil, s\u00fcreklili\u011fe, vitrine de\u011fil, arka odaya bak\u0131n<\/i><\/strong>&#8230; Ve evet, bazen bu sizi yava\u015flatacak, bazen pop\u00fcler de yapmayacak ama sizi yan\u0131ltmayacak!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Temel \u0130\u015fletmecilik Problemleri \u00dczerine Bir Deneme) Birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce Performans Sistemleri, \u00d6l\u00e7\u00fcm Yan\u0131lsamas\u0131 ve T\u00fckenmi\u015fli\u011fin Y\u00f6netsel K\u00f6kleri \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131, bekledi\u011fimden fazla ilgi g\u00f6rd\u00fc. Okuyucular\u0131mdan gelen mesajlar, genelde, ayn\u0131 \u015feye i\u015faret ediyordu: \u00d6l\u00e7\u00fcyoruz, puanl\u0131yoruz, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yoruz ama yine de bir \u015feyler eksik kal\u0131yor. \u201cBunu biraz daha a\u00e7mal\u0131 m\u0131y\u0131m?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, hayat kendi cevab\u0131n\u0131 verdi. Tevafuk bu<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2223,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[153,1],"tags":[504,502,509,329,506,508,503,507,505],"class_list":["post-1743","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogum","category-duyuru","tag-gorunmez-emek","tag-gorunurluk-ve-yetkinlik","tag-insan-odakli-yonetim","tag-liderlik","tag-modern-is-hayati","tag-orgutsel-adalet","tag-performans-olcumu","tag-yetkinlik-degerlendirmesi","tag-yonetim-yanilgilari"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.gultekinaltuntas.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/image-3.png?fit=1024%2C768&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5nO7q-s7","jetpack-related-posts":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1743","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1743"}],"version-history":[{"count":21,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1743\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2422,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1743\/revisions\/2422"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2223"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1743"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1743"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gultekinaltuntas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1743"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}